Αντώνιος Μαρτελάος (1754-1819)

Δάσκαλος,στιχουργός ,εκκλησιαστικός ρήτορας και μέλος της Φιλικης Εταιρείας, ο Αντώνιος Μαρτελάος του Αντωνίου και της Αννας Σουμάκη,γεννήθηκε στη Ζάκυνθο όπου και πέρασε όλη τη ζωή του.Ο πατέρας του ήταν ιερέας και πέθανε δύο μήνες πριν τη γέννηση του Αντωνίου.Υπήρξε μαθητής του Παναγιώτη Παλαμά,κοντά στον οποίο ελληνικά,ιταλικά και λατινικά.


Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη διδασκαλία και ίδρυσε σχολείο στη Ζάκυνθο,όπου δίδασκε χωρίς αμοιβή τα παιδιά των ποπολάρων,ενώ έπαιρνε υψηλά δίδακτρα από τα παιδιά των αρχόντων. Τη διδασκαλία του παρακολούθησαν ο Ούγκο Φόσκολο,ο Αντώνιος Μάτεσης,ο Γεώργιος Τερτσέτης ,ο Διονύσιος Σολωμός οι υιοί του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη καθώς και παιδιά άλλων προσφύγων. Έντονα επηρεασμένος από τις ιδέες του γαλλικού Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης,συμμετείχε ενεργά στις κοινωνικές ταραχές της Ζακύνθου τον 18ο αιώνα και αναφέρεται πως έκαψε το libro d’oro στην κεντρική πλατεία του νησιού.


Υπήρξε μέλος της Φιλικής Εταιρείας και συνδέθηκε στενά με το Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.Κατηγορήθηκε για συκοφαντία κατά την περίοδο της αγγλικής κατοχής στα Επτάνησα,γεγονός που επιδείνωσε τη δύσκολη κατάσταση της υγείας του και πέθανε το Νοέμβρη του 1819.


Στο έργο του Μαρτελάου διακρίνουμε τον έντονο πόθο του για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη.Το 1797 έγραψε τον Ύμνο εις την περίφημον Γαλλίαν,τον αρχιστράτηγον Βοναπάρτη και τον στρατηγό Γεντίλλη,έργο που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τους συντηρητικούς πνευματικούς κύκλους και ήταν ένα από τα πρότυπα του Σολωμού για τον Ύμνο εις την Ελευθερία. Άλλα έργα του :ο Ύμνος τω μαθητή μου Νικολάω Φόσκολω, το Χρυσό Βιβλίο κ.α.Έγραψε επίσης ωδές,επιγράμματα,υμνογραφικά άσματα και εκκλησιαστικούς λόγους.Μετέφρασε την Ελεύθερη Ιερουσαλήμ του Τορκουάτο Τάσσο. Αξιοσημείωτο για την περίπτωση του Μαρτελάου ειναι το ότι αν και θεωρητικά ταγμένος υπέρ της καθαρεύουσας έγραψε στη δημοτική για να γίνει το έργο του προσιτό στο λαό.